Các CEO startup theo xu hướng “tokenmaxxing” đang tự hào tuyên bố rằng họ chi nhiều tiền cho compute AI hơn là thuê nhân sự. Những hóa đơn AI khổng lồ giờ đây, trong một góc của giới công nghệ, được xem như dấu hiệu của tăng trưởng và thành công.
“Hóa đơn AI của chúng tôi vừa chạm 113.000 USD trong một tháng (team chỉ có 4 người). Tôi chưa bao giờ tự hào về một hóa đơn như vậy,” Amos Bar-Joseph, CEO của Swan AI — một startup xây dựng coding agent — viết trong một bài đăng lan truyền. Ông cho biết công ty đang chi tiền cho Claude thay vì trả lương cho con người, và “scale bằng trí tuệ, không phải headcount.”
“Mục tiêu của chúng tôi là đạt 10 triệu USD ARR với team dưới 10 người. Không có SDR, không có ngân sách marketing trả phí,” ông viết. “Nhưng chúng tôi tiêu rất nhiều cho token. Hóa đơn 113K đó? Một phần chính là team go-to-market, engineering, support, legal… bạn hiểu ý rồi.”
Trong vài tuần qua, khái niệm “tokenmaxxing” đã được nhắc đến rất nhiều — một dạng vanity metric nơi số tiền chi cho các công cụ AI như Claude hay ChatGPT được xem như thước đo năng suất. Một số công ty thậm chí còn theo dõi lượng token mà từng nhân viên sử dụng, với giả định rằng dùng càng nhiều thì càng hiệu quả và sáng tạo.
Có nhiều câu chuyện về việc một cá nhân tiêu tốn hàng trăm nghìn USD compute AI, và điều này được xem như thứ để người khác học theo. Tuy nhiên, cũng đã xuất hiện phản ứng ngược, với một số công ty cố gắng đưa ra các metric mới để đo xem chi tiêu AI có thực sự tạo ra giá trị hay không.
Việc chuyển ngân sách sang AI rõ ràng nhằm mục tiêu thay thế con người. Nhiều CEO đã dùng AI để biện minh cho việc cắt giảm nhân sự, với lập luận rằng hiệu suất tăng lên sẽ giảm nhu cầu lao động. Một số còn dự đoán AI sẽ dẫn đến thất nghiệp diện rộng.
Nhưng trong khi các tập đoàn lớn dùng AI để giảm nhân sự, startup lại dùng AI để… không cần tuyển người ngay từ đầu.
“Điều mọi người bỏ lỡ về các công ty AI-native là 113K đó không phải chi phí — mà là ngân sách headcount được phân bổ theo cách khác,” Chen Avnery, đồng sáng lập Fundable AI, bình luận. “Chúng tôi xử lý tài liệu vay vốn bằng AI — việc này bình thường cần team 15 người. Bài toán có ý nghĩa khi AI tạo ra output gấp 10 lần chi phí con người. Điểm đột phá là scaling: chi phí token tăng tuyến tính, output tăng theo cấp số nhân.”
Medvi — một startup telehealth GLP-1 chỉ có 2 nhân viên và 7 contractor — được xây dựng phần lớn bằng AI, được cho là đang trên đà đạt 1,8 tỷ USD doanh thu năm nay. Ngành công nghệ hiện bị ám ảnh bởi ý tưởng “công ty 1 người trị giá 1 tỷ USD”, và nhiều quỹ đầu tư đang thúc đẩy founder xây dựng các công ty gần như tự vận hành, với rất ít hoặc không có nhân sự.
Andrew Pignanelli, founder của General Intelligence Company, cho biết nhiều “công việc” trong công ty của ông thực chất là các AI agent. Ông nói rằng có những ngày công ty chi nhiều tiền cho compute hơn là trả lương.
“Chúng tôi bắt đầu chi nhiều tiền cho token hơn lương, tùy ngày. Hôm nay chúng tôi tiêu 4.000 USD cho Claude Opus. Điều này cho thấy chúng tôi đang chuyển vốn con người sang trí tuệ.”
Điều mà những doanh nhân “tokenmaxxing” này không nói đến là: liệu chi phí AI có thực sự đáng giá, có nên dùng tiền đó để thuê người, và liệu mô hình này có bền vững hay không.
Các công ty như OpenAI hay Anthropic đang đốt rất nhiều tiền. Compute AI rất đắt, nhưng lại đang được định giá thấp hơn chi phí thực. Không rõ nhà đầu tư sẽ chịu lỗ bao lâu nữa.
Trong khi đó, thực tế cho thấy nhiều sản phẩm AI tạo ra “workslop” — cần con người dọn dẹp. Có không ít trường hợp AI chạy vòng lặp vô nghĩa, tiêu tốn hàng nghìn USD token cho kết quả vô dụng.
Dù vậy, một lớp founder mới vẫn đang quyết tâm “thuê” nhân sự AI thay vì con người.