Vào tháng 7 năm 2017, Hayden Adams bị sa thải khỏi công việc kỹ sư cơ khí tại Siemens. Khi đó anh 24 tuổi, chưa có định hướng rõ ràng và cũng không quá giỏi trong việc mô phỏng dòng nhiệt. Bạn cùng phòng đại học của anh, Karl Floersch, đang làm việc tại Ethereum Foundation và liên tục nói với anh về smart contract. Trước đó Adams luôn bỏ ngoài tai. Nhưng khi thất nghiệp và cần tìm thứ gì đó để làm, anh quyết định lắng nghe.
Sự ra đời của AMM
Floersch giới thiệu cho Adams một bài blog của Vitalik Buterin về việc xây dựng sàn giao dịch on-chain bằng công thức toán học thay vì sổ lệnh. Thay vì ghép người mua với người bán, hệ thống cho phép giao dịch trực tiếp với một pool tài sản, trong đó giá được xác định tự động dựa trên tỷ lệ token.
Chưa ai xây dựng được phiên bản hoạt động vào thời điểm đó. Adams chọn đây làm dự án học tập, nhận 65.000 USD tài trợ từ Ethereum Foundation và ra mắt Uniswap vào tháng 11 năm 2018.
Công thức rất đơn giản:
x * y = k
Hai token nằm trong một pool, tích của chúng luôn không đổi. Khi một token được mua, token còn lại được nạp vào pool, làm thay đổi tỷ lệ và kéo theo giá thay đổi.
Không cần sổ lệnh, không cần hệ thống khớp lệnh, không cần nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp. Bất kỳ ai cũng có thể cung cấp thanh khoản và nhận phí giao dịch.
AMM nhanh chóng trở thành nền tảng của tài chính phi tập trung, xử lý hàng tỷ USD giao dịch.
Trước AMM, bạn cần hạ tầng và quyền để niêm yết tài sản. Sau AMM, bạn chỉ cần một pool.
Vì vậy, thị trường dự đoán cũng thử áp dụng.
AMM và thị trường dự đoán
Thị trường dự đoán gặp vấn đề khởi đầu giống thị trường token: cần thanh khoản trước khi có người giao dịch, và ngược lại.
Robin Hanson đã đề xuất mô hình LMSR từ năm 2002 để giải quyết điều này.
Nhưng vấn đề là: công thức không phân biệt được giữa tài sản biến động liên tục và kết quả có thời điểm kết thúc.
Thị trường dự đoán có kết quả nhị phân: 1 hoặc 0. Trong khi token trong AMM không bao giờ về 0 theo thiết kế.
Các nền tảng như Polymarket và Augur từng thử áp dụng mô hình này.
Nhưng không hiệu quả.
Tại sao AMM thất bại trong thị trường dự đoán
Khi sự kiện kết thúc, một bên có giá trị 1 USD, bên còn lại bằng 0.
Với người cung cấp thanh khoản, điều này cực kỳ bất lợi: khi thị trường tiến gần đến kết quả, pool tự động dồn tài sản về phía thua.
Tổn thất tạm thời trở thành vĩnh viễn
Trong DeFi, tổn thất tạm thời có thể được bù bằng phí giao dịch.
Nhưng trong thị trường dự đoán, tổn thất là chắc chắn. Mọi pool cuối cùng đều chứa tài sản vô giá trị.
Các giao thức cố gắng giải quyết bằng phần thưởng và ưu đãi, nhưng thực chất chỉ là bù đắp cho việc thua lỗ.
Khám phá giá
AMM định giá bằng công thức cố định dựa trên tỷ lệ tài sản.
Điều này ổn với token, nhưng không phù hợp với thị trường dự đoán, nơi giá đại diện cho xác suất.
Đường cong AMM gây trượt giá và làm sai lệch tín hiệu, đặc biệt khi thanh khoản thấp.
Sổ lệnh tốt hơn AMM?
Polymarket đã chuyển sang mô hình sổ lệnh giới hạn trung tâm vào năm 2022.
AMM phù hợp với giao dịch liên tục, còn thị trường dự đoán cần định giá chính xác cho kết quả nhị phân có điểm kết thúc rõ ràng.
Đây là hai bài toán khác nhau.
Thách thức là xây dựng hệ thống mới giữ được ưu điểm của AMM nhưng phù hợp với bản chất của thị trường dự đoán.